Naruszenie praw pracownika a kodeks karny, czyli jakie przepisy dot. pracownika i pracodawcy znajdziemy w kodeksie karnym ?

A znajdziemy i to niejeden przepis 😉

A więc zaczynamy !!!

I) Art. 218 k.k. reguluje kwestię złośliwego i uporczywego naruszania praw pracownika. Poniżej podajemy treść tego przepisu:

§ 1a. Kto, wykonując czynności w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, złośliwie lub uporczywie narusza prawa pracownika wynikające ze stosunku pracy lub ubezpieczenia społecznego,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

§ 2. Osoba określona w § 1a, odmawiająca ponownego przyjęcia do pracy, o której przywróceniu orzekł właściwy organ,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

§ 3. Osoba określona w § 1a, która będąc zobowiązana orzeczeniem sądu do wypłaty wynagrodzenia za pracę lub innego świadczenia ze stosunku pracy, obowiązku tego nie wykonuje,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3.

Co warto zapamiętać z tego przepisu?

Po pierwsze – przez pojęcie „prawa pracownika wynikające ze stosunku pracy i ubezpieczenia społecznego” należy rozumieć wszelkie prawa przysługujące pracownikowi na podstawie kodeksu pracy oraz przepisów pozakodeksowych ustalających uprawnienia pracownicze.

Po drugie – określając jako chronione dobro „prawa pracownika wynikające ze stosunku pracy i ubezpieczenia społecznego”, ustawa chroni nie tylko prawa wynikającego z aktualnego stosunku pracy, ale także prawa z byłego, zakończonego już stosunku pracy.

Po trzecie – działanie sprawcy określone w tym przepisie polega na złośliwym lub uporczywym naruszaniu praw pracownika

Ale na czym polega ta „złośliwość” i „uporczywość”?? (bo to nie jest tak oczywiste, jak się wydaje 😉)

ZŁOŚLIWOŚĆ zachodzi wówczas, gdy przełożony wbrew oczywistemu obowiązkowi prawnemu załatwia sprawy na niekorzyść pracownika, z których wynika, że nie odgrywa tu roli wzgląd rzeczowy, lecz osobiste, nacechowane niechęcią względy

UPORCZYWOŚĆ natomiast oznacza długotrwałe postępowanie nacechowanie nieustępliwością

Po czwarte – pracodawca zobowiązany jest ponownie przyjąć pracownika do pracy, jeżeli o takim przywróceniu orzekł właściwy organ.

II) Art. 219 k.k., czyli niezgłoszenie pracownika do ubezpieczenia społecznego

„Kto narusza przepisy prawa o ubezpieczeniach społecznych, nie zgłaszając, nawet za zgodą zainteresowanego, wymaganych danych albo zgłaszając nieprawdziwe dane mające wpływ na prawo do świadczeń albo ich wysokość,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.”

Ważne !!!

Podmiotem przestępstwa z art. 219 k.k. może być pracodawca bądź osoba przez niego upoważniona do zgłaszania odpowiednich danych mających wpływ na prawo do świadczeń z ubezpieczenia społecznego, która podaje dane fałszywe lub nie zgłasza ich wcale, naruszając przepisy prawa o ubezpieczeniach społecznych.

III) Art. 220 k.k. - Narażenie życia albo zdrowia pracownika

§ 1. Kto, będąc odpowiedzialny za bezpieczeństwo i higienę pracy, nie dopełnia wynikającego stąd obowiązku i przez to naraża pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu,
podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

§ 2. Jeżeli sprawca działa nieumyślnie,
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

§ 3. Nie podlega karze sprawca, który dobrowolnie uchylił grożące niebezpieczeństwo.

Ważne na gruncie powyższego przepisu!!!

Po pierwsze – Typ czynu określony w art. 220 § 1 k.k. jest przestępstwem materialnym, którego skutkiem – należącym do znamion tego przestępstwa – jest narażenie człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub skutków dla zdrowia pracownika, mających postać obrażeń ciała określonych w art. 156 k.k.

Po drugie – Podmiotem przestępstwa z art. 220 § 1 k.k. jest jedynie osoba odpowiedzialna za przestrzegania bezpieczeństwa i higieny pracy, a więc może być nim nie tylko kierownik zakładu pracy, ale również każda inna osoba kierująca pracownikami (art. 212 k.p.), a nawet osoby pełniące funkcje kontrolne i nadzorcze z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, nawet jeżeli nie pozostają w strukturze organizacyjnej zakładu pracy.

Po trzecie – przepis art. 220 k.k. stanowi usankcjonowanie normy z art. 66 pkt 1 Konstytucji RP „Każdy ma prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy (…)”, a także art. 15 i art. 207 k.p. zobowiązujących pracodawcę do zapewnienia pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy.

IV) Art. 221 k.k. - Niezawiadomienie o wypadku przy pracy lub chorobie zawodowej pracownika

„Kto wbrew obowiązkowi nie zawiadamia w terminie właściwego organu o wypadku przy pracy lub chorobie zawodowej albo nie sporządza lub nie przedstawia wymaganej dokumentacji,
podlega grzywnie do 180 stawek dziennych albo karze ograniczenia wolności”.

Ważne !!!

Do osób, które mogą popełnić to indywidualne przestępstwo można na podstawie art. 234 i 235 k.p. zaliczyć pracodawcę (bądź w jego imieniu np. kierownika zakładu pracy) zatrudniającego pracownika, u którego podejrzewa się chorobę zawodową. Podmiotem przestępstwa z art. 221 k.k. może być też lekarz, który podczas wykonywania zawodu powziął podejrzenie choroby zawodowej u pracownika. Zachowanie sprawcy przestępstwa z art. 221 k.k. polega na niezawiadomieniu w terminie, a co za tym idzie także niezawiadomieniu w ogóle właściwego organu o wypadku przy pracy lub chorobie zawodowej.